Bu Beyin Patlatan 5 Paradoksu Biliyor Muydunuz?

Hem öyle hem böyle... Bir türlü sonucu bilinemeyen, düşündükçe daha da içine çeken paradokslara meraklı mısınız? Buyurun birlikte bakalım!


Düşünürler, çelişki bulunduran ve bir türlü işin içinden çıkılamayan problemler ortaya koymuştur. Bu problemler hâlihazırda olan inançlara ve düşüncelere aykırılık anlamına gelen “paradoks” kelimesiyle kavramlaştırılmıştır. Paradokslar, sonucu bilinemeyen veya ortak bir kanıya varılamayan şeylerdir. Zaman geçtikçe ve insanlık çoğu açıdan geliştikçe mantıklı çözümlere ulaşılmış ancak bazıları hâlâ gizemini korumaktadır.

  1. 1 Schrödinger'in Kedisi Deneyi


    Avusturyalı fizikçi Erwin Schrödinger tarafından yapılan deney, içerdiği çelişkiler nedeniyle bir paradoks olarak da anılır. Bu paradoksa göre bir kedi, dış dünyaya karşı tamamen yalıtılmış bir kutuya konur. Kutuda bir şişe zehir ve bir mekanizmada vardır. Kutu içindeki mekanizma bir radyoaktif madde ile bağlıdır. Eğer bir süre sonra ışıma gerçekleşirse mekanizma çalışacak ve zehir şişesini parçalayacak. Bu da içerideki kedinin ölmesine sebep olacaktır. Buradaki çelişki şu: Biz kutuyu açana kadar ışımanın gerçekleşme ve gerçekleşmeme ihtimali %50 olacaktır. Bu durumda kedinin yaşayıp yaşamaması durumu da aynı şekilde olacaktır. Bu nedenden dolayı kutuyu açana kadar kediyi ve ışımayı göremeyeceğiz. Bu durumda kedi bizim için hem ölü hem de canlı olacak bir süperpozisyonda olacaktır. Yani bizim kutuyu açıp kedinin durumuna bakmamız onun kesin durumunu belli edecektir. Bu durumda kedinin durumunu belirleyen mekanizma ve zehir değil, bizim gözlemimiz olacaktır.

  2. 2 Dede Paradoksu


    Dede paradoksu, zaman yolculuğuyla ilgili bir paradokstur. İlk defa, bilimkurgu yazarı Rene Barjavel tarafından "Tedbirsiz Seyyah" adlı romanda bahsedilmiştir.

    Bu paradoksa göre zaman makinesinin icat edildiği varsayılarak bir zaman yolculuğu yapılmaktadır. Zaman yolculuğuna giden kişi, eğer dedesini babaannesiyle tanışmadan öldürürse gelecekte kendisinin dünyaya gelmesi imkânsız olacaktır. Bu durumda doğmamış bir insanın zaman yolcusu olup dedesini öldürmesi de mümkün olmayacaktır. O nedenle kendi dedesini bulup öldürmek şöyle dursun, yaptığı zaman yolculuğu bile mantıken hiç gerçekleşmeyecektir.

  3. 3 Sürpriz Sınav Paradoksu


    Sürpriz sınav paradoksu, ortaya kimin attığı belli olmayan ve 70 yıldır sonuca varılamamış bir paradokstur. Bu paradoksa göre bir öğretmen, cuma günü öğrencilerine haftaya sürpriz bir sınav yapacağını söyler. Bunun ardından eve giden öğrenciler, kendi aralarında konuştuklarında sınavın cuma günü olmayacağını anlar. Çünkü eğer sınav perşembe günü de dâhil olmak üzere perşembeye kadar yapılmamışsa sınavın cuma günü olacağı herkes için kesin olacaktır. Sürpriz bir sınav olacağı için hâlihazırda cuma olmayacağı kesinleştiğinden perşembe günü de olmayacaktır. Çünkü çarşamba sınav olmazsa perşembe olacağı kesindir. Paradoks bu şekilde devam eder ve haftanın hangi günü yapılırsa yapılsın sınav sürpriz olmaktan çıkar.

  4. 4 Buridan'ın Eşek Paradoksu


    Bu paradoks adını Orta Çağ'da yaşamış bir filozof olan Jean Buridan'dan alır. Bu paradoksta aç ve susuz bir eşek vardır. Bu eşeğe eşit uzaklıkta su ve saman yığını bulunmaktadır. Eşek bu ikisinden herhangi birine gitmeyi seçemez, böylelikle açlık ve susuzluktan ölür. Eğer eşek daha az aç veya su daha yakın bir yerde dursaydı eşek önce suyu tercih eder, sonrasında samana giderdi. Böylelikle hayatını kaybetmemiş olurdu.

    Eşek örneği üzerinden insanların seçimleri düşünüldüğünde insanlar da böyle bir tepki verir. İnsanlar da kritik ve eşit derecede seçeneklerle karşılaştığında, sözü geçen eşek gibi kararsız kalacak ve hiçbir şey yapamayacaktır.

  5. 5 Theusus'un Gemisi


    Bu paradoks, Antik Yunan tarihçisi Plutark tarafından kaleme alınan bir efsanede ortaya çıkmıştır. Efsaneye göre Theusus, Atinalıları haraca bağlayan Giritlilere karşı önemli bir zafer kazanır. Atina’ya gemisiyle birlikte geri döner. Atinalılar bu zaferin sembolü saydıkları gemiyi uzun süre muhafaza ederler. Yıllar geçtikçe geminin tahtaları çürür ve çürüyen tahtalar yenisi ile değiştirilir. Uzun yıllar sonra geminin değişmedik tahtası kalmamıştır. Bu paradoksun çıktığı nokta tam olarak budur: Eğer geminin tüm tahtaları yenilenmişse bu gemi hâlâ aynı gemi midir?

Kaynak: 
  • http://www.abecem.net/bilim/surpriz-sinav-paradoksu.html
  • https://www.britannica.com/list/8-philosophical-puzzles-and-paradoxes
  • https://www.o-rijin.com/2021/04/05/thesusun-gemisi-ilginc-bir-paradoks/

Beğendiniz mi? Paylaşmayı Unutmayın!

Sizin Tepkiniz Nedir?

Üzgün Üzgün
0
Üzgün
Komik Komik
0
Komik
Tatlış Tatlış
1
Tatlış
Sinirli Sinirli
0
Sinirli
Şaşkın Şaşkın
1
Şaşkın

0 Yorum