Umay Ana Kimdir?

Türk mitolojisinde çok önemli bir yere sahip Umay Ana kimdir? Özellikleri nelerdir ve nasıl bir tanrıçadır?


Türk mitolojisi, çok çeşitli ve uçsuz bucaksız bir alan! Birçok doğaüstü yaratığı, tanrı ve tanrıçayı barındıran bu alanda Umay Ana, en önemli figürlerden birisidir. Hayvanların, hamile kadınların ve çocukların koruyucusu olan tanrıça hakkındaki bilgilerin detayını merak ediyorsan seni yazımıza alalım!

Türk mitolojisinde Gök Tanrı'dan sonraki en önemli varlık Tanrıça Umay'dır.

Umay veya Umay Ana; adına ilk olarak Orhun Kitabelerinde rastlanan bir tanrıçadır. Türk mitolojisinde adı sıkça geçen Umay; doğum ve bereket tanrıçasıdır. Bazı kaynaklarda toprak ana ve bereket ana olarak da adı geçen Umay; kadınlar, çocuklar ve hayvanların koruyucusudur. Umay Ana dişi olarak tasvir edilmiştir. Doğacak çocukları belirler ve onlara iyilikler yapar. Kanatları, üç boynuzu ve gümüş renkli yerlere kadar uzanan saçları vardır. Gümüş renkli saçları olmasına rağmen Umay'ın görünümü yaşlı değil, orta yaşlıdır. Anne karnına düştükten itibaren bebeklerin ve hamile kadınların koruyucusudur Umay Ana. Gece uyurken bir çocuk gülümserse, Umay'ın onunla birlikte olduğuna ve onu koruduğuna inanılırdı. Eğer bir çocuk hastalanırsa Umay onun yanında olmadığı için hastalandığına inanılırdı.

Umay Ana, Türk mitolojisinde önemli bir yere sahip olan "Hayat Ağacı"nın da sahibidir.

Bundan dolayıdır ki Umay'ın yalnızca çocuklar ve hamileleri değil tüm insanlar ve canlı varlıkları koruduğuna da inanılmaktaydı. Umay, yeryüzüne bereket ve iyilik dağıtırdı. Savaşlarda da Umay'ın her daim askerleri koruduğuna ve onları gözettiğine inanılmaktaydı. Genelde yanında bir atla tasvir edilen Umay, göklerde yaşar bazen yeryüzüne inerdi. Umay, bir çocuk doğmadan önce gökyüzündeki Süt Gölü'nden aldığı bir damlayı doğacak çocuğun dudaklarına sürerdi. Bu sayede bebeğe ruh verir, hem anneyi hem de bebeği korurdu. Umay Ana, zaman zaman bir talih kuşuna da dönüşmekteydi.

Umay Ana'nın kuşa dönüşmüş formu "Hüma Kuşu" olarak adlandırılmaktadır.

Hüma kuşunun en bilindik özellikleri çok yükseklerde uçması ve hiç yere konmuyor olmasıdır. Hatta bu özellikleri o kanıksanmıştır ki bazı yerlerde bu kuşun ayaklarının bile olmadığı rivayet edilmektedir. Türkiye'de başa devlet kuşu, talih kuşu konması deyimi esasında Umay/Hüma kuşu kültüne dayanmaktadır. Çünkü burada bahsedilen devlet kuşu Hüma kuşundan başkası değildir. Başka bir rivayete göre ise Hüma kuşunun başına konduğu kişi hükümdar olurdu. Devlet kuşu şeklinde adlandırılmasının sebebi de bu rivayettir. Bu kuş; özgürlük, güç ve devletin bereketini temsil etmektedir. Devlet kuşuna dönüşen Umay'ın tüm iyi yönlerine rağmen korkunç bir tarafı da bulunmaktaydı.

Kara Umay; Umay Ana'nın kötü halini ifade eden sıfatıdır.

Halk arasında Umacı olarak adlandırılan korkunç düşsel varlığın sinirlenen Umay tarafından gönderildiğine inanılmaktaydı. Umay'ın sinirlendiği ve korumayı bıraktığı evlerde çocuklar hastalanır hatta ölürlerdi. Bundan dolayı insanlar Umay'ı sevmekle birlikte onunla ters düşmekten de korku duyarlardı. Ateş ruhu veya ölüm meleği şeklinde adlandırılan Kara Umay, çocukları öldüren bir yaratık olarak görülmekteydi.

Günümüzde, Balıkesir yöresinin en bilindik efsanelerinden olan "Sarıkız Efsanesi"nin de Umay ile ilişkili olduğu düşünülmektedir.

Bu düşünceye göre, Sarıkız ismi sarışın bir kızdan ziyade Umay'a bir göndermedir. Sarıkız'ın, Umay Ana'nın koruduğu kişilerden biri olduğu rivayet edilmektedir. Çünkü Umay, güneşle de ilişkilidir ve koruduğu Sarıkız'ın ismi de güneşle olan bu bağlantıdan gelmektedir. Bunun yanında "Sarı Gelin" türküsünün sarışınlığa değil, güneşle ilişkili olan Umay'a işaret ettiği düşüncesi de başka bir rivayettir.

Kaynak:
  • https://www.altayli.net/umay-ana.html#_edn11
  • http://www.dinvemitoloji.com/2018/05/umay-ana.html
  • https://seyler.eksisozluk.com/turk-mitolojisinde-en-cok-adi-gecen-kadinlarin-basinda-gelen-tanrica-umay
  • https://tr.wikipedia.org/wiki/Umay
  • https://umitoloji.com/umay-ana/

Beğendiniz mi? Paylaşmayı Unutmayın!

Sizin Tepkiniz Nedir?

Üzgün Üzgün
0
Üzgün
Komik Komik
0
Komik
Tatlış Tatlış
1
Tatlış
Sinirli Sinirli
0
Sinirli
Şaşkın Şaşkın
0
Şaşkın

0 Yorum

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir